Projekt ustawy z 16 grudnia 2025 r. zmienia ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w celu wdrożenia dyrektywy UE. Jednym z głównych celów projektu jest wzmocnienie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami związanymi z komunikacją ekologiczną i społeczną przedsiębiorców

‍

Projekt wprowadza rozbudowany słownik pojęć dotyczących ekologiczności, zrównoważonego rozwoju i certyfikacji, co wskazuje, że komunikacja ESG staje się przedmiotem szczegółowej regulacji ustawowej.

‍

Nowe definicje kluczowe dla greenwashingu i ESG

Projekt definiuje między innymi:

• twierdzenie dotyczące ekologiczności - element informacji handlowej, który zawiera stwierdzenie lub sugestię, że produkt, marka lub przedsiębiorca wywiera pozytywny, neutralny lub mniej szkodliwy wpływ na środowisko albo że wpływ ten uległ poprawie,
• ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności – dowolnie przekazane konsumentom twierdzenie dotyczące ekologiczności
• oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru – dobrowolne znaki zaufania, jakości lub równoważne odnoszące się do cech środowiskowych lub społecznych, inne niż wymagane prawem,
• system certyfikacji – weryfikacja i poświadczenie spełnienia wymogów umożliwiających stosowanie oznakowania dotyczącego zrównoważonego charakteru przez produkt, proces lub działalność przedsiębiorcy.

‍

Te definicje stanowią podstawę do oceny, czy komunikaty ESG są rzetelne, czy też mają charakter wprowadzający w błąd

‍

Greenwashing jako praktyka wprowadzająca w błąd

Projekt rozszerza art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Za nieuczciwe uznaje się m.in.:

• formułowanie twierdzeń dotyczących przyszłej efektywności ekologicznej bez jasnych, obiektywnych i weryfikowalnych zobowiązań,
• reklamowanie korzyści środowiskowych, które są nieistotne lub nie wynikają z cech produktu albo działalności przedsiębiorcy.

‍

Oznacza to, że deklaracje ESG oparte na ogólnych zapowiedziach, wizjach lub hasłach marketingowych, bez mierzalnego planu i zewnętrznej weryfikacji, mogą zostać uznane za wprowadzające konsumenta w błąd

‍

Fikcyjne ESG jako praktyka zakazana wprost

Projekt zmienia art. 7 ustawy, wskazując wprost praktyki uznawane za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Wśród nich znajdują się m.in.:

• posługiwanie się oznakowaniami zrównoważonego charakteru, które nie są oparte na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne,
• formułowanie ogólnych twierdzeń ekologicznych bez możliwości wykazania uznanej wysokiej efektywności ekologicznej,
• odnoszenie twierdzeń ekologicznych do całej działalności przedsiębiorcy, gdy faktycznie dotyczą tylko jej części,
• twierdzenie, że produkt ma neutralny lub pozytywny wpływ na środowisko wyłącznie na podstawie kompensowania emisji gazów cieplarnianych.

‍

W praktyce oznacza to ustawowe uznanie fikcyjnego ESG i greenwashingu za nieuczciwą praktykę rynkową bez potrzeby dodatkowego badania wpływu na decyzje konsumenta

‍

Co to oznacza dla firm

1. Komunikacja ESG staje się obszarem wysokiego ryzyka regulacyjnego
   Każde twierdzenie dotyczące ekologiczności lub zrównoważonego rozwoju musi być możliwe do wykazania zgodnie z kryteriami ustawowymi.
2. Zakaz „miękkiego” ESG w marketingu
   Ogólne hasła, slogany i symbole ekologiczne bez certyfikacji lub szczegółowego uzasadnienia mogą zostać uznane za nieuczciwe praktyki rynkowe.
3. Konieczność weryfikacji oznaczeń i certyfikatów
   Firmy powinny sprawdzić, czy stosowane znaki, etykiety i deklaracje ESG są oparte na systemach certyfikacji spełniających wymogi projektu ustawy.
4. Odpowiedzialność już na etapie komunikacji, nie dopiero działań
   Projekt nie koncentruje się na faktycznym wpływie środowiskowym, lecz na rzetelności przekazu kierowanego do konsumenta. Nawet częściowo prawdziwe informacje mogą być zakazane, jeżeli są przedstawione w sposób zbyt ogólny lub sugerują więcej, niż wynika z faktów.

‍

Projektowana regulacja przesuwa ciężar ESG z deklaracji wizerunkowych na twarde, weryfikowalne informacje, które muszą być gotowe do obrony w razie kontroli lub sporu z organami ochrony konsumentów.

‍

W praktyce rynkowej wciąż zauważamy, że wiele firm nie rozpoznaje "zjawiska" przedsiębiorcy-konsumenta, tj. jednoosobowego przedsiębiorcy, który w określonych sytuacjach korzysta z ochrony przewidzianej dla konsumentów.

‍

Co zmieniają przepisy dotyczące przedsiębiorców-konsumentów?

Przypomnijmy: osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, zawierając umowy niezwiązane bezpośrednio z ich działalnością zawodową, mogą korzystać między innymi z prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość, czy ochrony przed niedozwolonymi postanowieniami umownymi.

‍

Teraz dodatkowo, w świetle projektowanych zmian w prawie. pojawi się możliwość składania przez przedsiębiorców stosownego oświadczenia o charakterze zawieranej umowy (zawodowym lub niezawodowym).

‍

Czyli obecnie procedowany projekt zmiany prawa, przewiduje obowiązek umożliwienia przedsiębiorcy samodzielnego określenia charakteru zawieranej umowy, a kontrahent nie będzie mógł wymagać takiego oświadczenia pod przymusem.

‍

Przedsiębiorca na prawach konsumenta - czy nazewnictwo ma znaczenie?

Niestety, wciąż widzimy istotny problem - brak świadomości, że przedsiębiorca na prawach konsumenta to obowiązująca rzeczywistość, a nie prawnicze słowotwórstwo. Warto zainteresować się np. swoją sprzedażą online, czy wewnętrzne procedury uwzględniają takie kwestie.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał 14 kwietnia 2025 r. postanowienie sygnalizacyjne, które może stanowić przełom w praktyce stosowania przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych w Polsce. Sąd wskazał na niekonstytucyjność praktyki instrumentalnego wszczynania postępowań karnoskarbowych w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie skierował to postanowienie do ministra finansów, sygnalizując konieczność zmian legislacyjnych.​

‍

Tło sprawy

Spór dotyczył 12-letniego postępowania podatkowego, które ponownie trafiło do organów skarbowych po rozstrzygnięciu przez NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki na decyzję dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku VAT za czerwiec 2013 r. Podatnik zakwestionował zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, twierdząc, że postępowanie karnoskarbowe zostało wszczęte wyłącznie w celu przerwania tego terminu.​

‍

Orzeczenie NSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, jednak w postanowieniu sygnalizacyjnym zwrócił uwagę na istotne naruszenia w stosowaniu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał na praktykę instrumentalnego wszczynania postępowań karnoskarbowych, mającą na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zdaniem NSA taka praktyka jest sprzeczna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.​

‍

Sędzia podkreślił, że instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych została albo przeregulowana, albo nie została odpowiednio doregulowana, co prowadzi do nieustannych konfliktów. NSA orzekł, że organy podatkowe oraz sądy mają prawo analizować, czy wszczęcie postępowania karno-skarbowego było podyktowane wyłącznie chęcią zawieszenia terminu przedawnienia. Jednak samo umorzenie takiego postępowania nie świadczy automatycznie o jego instrumentalnym charakterze; konieczne jest badanie wszystkich okoliczności sprawy.​

‍

Reakcja Ministerstwa Finansów

Postanowienie NSA zostało skierowane do ministra finansów, co stanowi sygnał dla administracji skarbowej o konieczności zmiany praktyk w zakresie stosowania przepisów o przedawnieniu. Ministerstwo Finansów powinno podjąć działania mające na celu eliminację nadużyć oraz zapewnienie zgodności z konstytucyjnymi zasadami prawa.​

‍

Wnioski i rekomendacje

Orzeczenie NSA podkreśla potrzebę reformy instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych w Polsce. Należy dążyć do stworzenia jasnych i jednoznacznych przepisów, które zapobiegną nadużyciom oraz zapewnią sprawiedliwość podatnikom. Ministerstwo Finansów powinno niezwłocznie podjąć prace nad zmianą legislacyjną, aby wyeliminować praktyki sprzeczne z konstytucją i zapewnić transparentność oraz przewidywalność w stosowaniu prawa podatkowego.​

‍

W obliczu rosnącej liczby spraw podatkowych oraz skomplikowanego systemu podatkowego, kluczowe jest wprowadzenie rozwiązań, które będą chronić prawa obywateli i przedsiębiorców, jednocześnie umożliwiając skuteczne egzekwowanie zobowiązań podatkowych.

‍

Polska wkracza na nowy poziom cyfryzacji dzięki opracowaniu własnego dużego modelu językowego - PLLuM (Polish Large Language Model). Ten zaawansowany system sztucznej inteligencji, stworzony przez konsorcjum HIVE pod nadzorem Ministerstwa Cyfryzacji, ma na celu wspieranie zarówno administracji publicznej, jak i sektora prywatnego.​

‍

Czym jest PLLuM?​

PLLuM to rodzina modeli AI, które przetwarzają i generują teksty w języku polskim, oparta na architekturze LLaMA od Meta AI. Model został przeszkolony na jednym z największych polskich korpusów tekstowych, zawierającym ponad 100 miliardów słów. Dostępny jest w dwóch wariantach: komercyjnym i naukowym, z modelami o wielkości od 8 do 70 miliardów parametrów. 

‍

Zastosowanie w administracji publicznej​

PLLuM ma zrewolucjonizować sposób, w jaki obywatele i urzędnicy korzystają z usług publicznych. W planach jest integracja modelu z aplikacją mObywatel, gdzie będzie pełnił rolę wirtualnego asystenta, pomagając użytkownikom w uzyskiwaniu informacji publicznych. Ponadto, inteligentny asystent urzędniczy oparty na PLLuM ma zautomatyzować przetwarzanie dokumentów, analizę treści oraz wsparcie w udzielaniu odpowiedzi na pytania obywateli.

‍